Van feestdagen naar balansdagen

Van feestdagen naar balansdagen

Na de feestmaand december zal bij menigeen de broekriem (ongewild) een gaatje ruimer worden gezet. Centrale banken wereldwijd hebben hele andere plannen voor het komende jaar. Zij gaan de, in dit geval, spreekwoordelijke broekriem juist aanhalen. Hiermee wordt bedoeld dat het balanstotaal van de grote vier centrale banken gepiekt heeft en vanaf nu zal afnemen. De vier centrale banken in kwestie zijn de Amerikaanse Federal Reserve, de Europese Centrale Bank, de Bank of Japan en de Bank of England.

In de grafiek is te zien hoe de balansen van de centrale banken zich sinds het uitbreken van de crisis in 2008 ontwikkeld hebben. De balansen zijn uitgedijd, doordat centrale banken massaal obligaties hebben opgekocht. Kort verteld was het doel overheden, bedrijven en banken van liquiditeit te voorzien. Deze liquide middelen zouden tot investeringen leiden die werkgelegenheid creëren. Zo daalt de werkloosheid en krijgen consumenten het vertrouwen in de economie terug. Terugkijkend op de afgelopen jaren kan gesteld worden dat centrale banken in dit doel zijn geslaagd. De werkloosheid in de Westerse economieën is gedaald en het vertrouwen bij bedrijven en particulieren is terug.

Echter, veel van de liquiditeit die centrale banken in de economieën pompten is niet gebruikt voor productieve investeringen. Dankzij de lage rentestanden hebben instellingen met een lage kredietwaardigheid goedkoop geld kunnen lenen. Bedrijven kochten eigen aandelen in; vreemd vermogen is dankzij het centrale bank beleid veel voordeliger dan eigen vermogen. Overheden lieten hun schuld oplopen en consumenten kregen bijvoorbeeld toegang tot goedkope woningfinancieringen.

Het effect is dat koersen op de financiële markten en vastgoedprijzen fors zijn opgelopen. De oranje lijn in de grafiek geeft de koers van de wereldaandelenindex weer. Deze is sinds het dieptepunt in 2009 ongeveer verdrievoudigd.

De Federal Reserve bouwt haar balans inmiddels met 50 miljard dollar per maand af en is voornemens dit beleid in 2019 voort te zetten. De ECB stopt vanaf 1 januari aanstaande met het uitbreiden van haar balans en gaat zich beperken tot herbeleggen. De Bank of England breidt per saldo haar balans ook niet meer uit. Alleen de Bank of Japan gaat onverdroten door met haar opkoopbeleid. De centrale bankbalansen hebben hun piek bereikt, geldt dit dan ook voor de aandelenmarkten?

Als het terugtrekken van liquiditeit het omgekeerde effect op de financiële markten heeft van het toevoegen van liquiditeit, betekent dat onrust en koersdalingen op de beurzen. Dit verklaart mede de beweeglijkheid van de afgelopen weken. Economische groeigraadmeters en bedrijfswinsten geven vooralsnog weinig aanleiding tot zorgen. Beleggers kijken altijd vooruit en het centrale bankbeleid brengt risico’s en kansen voor de financiële markten met zich mee. De beweeglijkheid op de financiële markten zal naar onze verwachting volgend jaar toenemen. Centrale bankiers zijn hier niet ongevoelig voor. De beleidsstappen van de centrale bankiers en de communicatie hieromtrent zal het beursklimaat volgend jaar beheersen. Wij zullen dit vanzelfsprekend nauwgezet volgen en hier met ons beleggingsbeleid op inspelen.

Naar marktontwikkelingen overzicht